Rozwój, podatki, wymogi – czyli przekształcenie spółki jawnej w spółkę z o. o.
Przekształcenie istniejącej spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością to zmiana formy prawnej bez konieczności likwidacji prężnie rozwijającej się firmy. Rozwiązanie to warto rozważyć szczególnie w przypadku firm, które dynamicznie się rozwijają, zwiększają obroty i chcą ograniczyć ryzyko związane z prowadzeniem działalności.
Spółka jawna to spółka osobowa, którą tworzy współpraca wspólników odpowiadających za jej zobowiązania całym swoim majątkiem osobistym, przy czym odpowiedzialność ta ma charakter subsydiarny (czyli jest uruchamiana, gdy egzekucja wobec spółki okaże się bezskuteczna). Przez to, że tworzą ją osoby fizyczne, sama spółka nie płaci podatku dochodowego a podatek płacą wspólnicy proporcjonalnie do ich udziału w zysku.
Spółka z o.o. jest natomiast spółką kapitałową, która odpowiada za swoje zobowiązania całym majątkiem, natomiast wspólnicy co do zasady nie ponoszą odpowiedzialności za jej długi majątkiem prywatnym, ryzykują wniesionymi wkładami. Ochrona ta nie jest jednak całkowita – członkowie zarządu mogą odpowiadać za zobowiązania spółki, jeśli egzekucja okaże się bezskuteczna i nie zachodzą przesłanki wyłączające ich odpowiedzialność (zgodnie z art. 299 Kodeksu Spółek Handlowych, dalej: KSH).
Dodatkowe ryzyko wiąże się także z osobistymi poręczeniami oraz zobowiązaniami powstałymi przed przekształceniem. Zgodnie z art. 574 KSH wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach solidarnie ze spółką przekształconą za jej zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.
Dlatego zmiana formy prawnej zwiększa ochronę majątku prywatnego wspólników, ale wymaga odpowiedzialnego zarządzania. Spółka z o.o. jest odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) i ma obowiązek składania rocznego zeznania podatkowego CIT-8.
Prowadzenie dynamicznie rozwijającej się spółki jawnej wymaga wielu weryfikacji księgowych oraz bieżących analiz nie tylko wyników finansowych, ale również opłacalności dalszego funkcjonowania w dotychczasowej formie prawnej. Spółka jawna prowadzona początkowo na uproszczonej księgowości jest wygodnym rozwiązaniem, ponieważ na podstawie art. 70a Ustawy o rachunkowości nie musi sporządzać rocznego sprawozdania finansowego. Jeżeli od 2025 roku przychody netto za rok poprzedni są mniejsze niż równowartość w walucie polskiej 2,5 mln euro (poprzedni próg wynosił 2 mln euro) i nie jest prowadzona pełna księgowość – to spółki jawne osób fizycznych i spółki partnerskie nie muszą sporządzać sprawozdania finansowego. Rozwiązanie to wiąże się m.in. z niższymi kosztami usług księgowych, większą ochroną prywatności oraz oszczędnością czasu przez brak konieczności tworzenia skomplikowanych raportów rocznych i mniejszą liczbą formalności.
Spółka jawna, której przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów za poprzedni rok obrotowy przekroczy 2,5 mln euro, musi prowadzić księgi rachunkowe, a co się z tym wiąże, jest zmuszona udostępniać roczne sprawozdania finansowe w Krajowym Rejestrze Sądowym (warto zaznaczyć, że ww. limit dotyczy spółek jawnych osób fizycznych, jeśli wspólnikiem jest osoba prawna, księgi i sprawozdania są obowiązkowe zawsze). Wraz ze wzrostem skali działalności zwiększa się również poziom odpowiedzialności i ryzyka prowadzenia przedsiębiorstwa. Z tego względu wielu przedsiębiorców decyduje się na przekształcenie spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, która zapewnia większą ochronę majątku prywatnego wspólników.
Zmiana formy prawnej bez likwidacji firmy pozwala zachować dotychczasowy numer NIP i REGON, natomiast cały dotychczasowy majątek spółki pozostaje majątkiem spółki przekształconej, nie staje się jednak automatycznie jej kapitałem zakładowym, który wynosi co najmniej 5 000 zł. Dotychczasowi wspólnicy stają się wspólnikami spółki z o.o. i obejmują w niej udziały. Proces wymaga odpowiedniego przygotowania prawnego i podatkowego. W praktyce niezbędne będzie pomoc doradcy podatkowego oraz prawnika, którzy ocenią skutki planowanego przekształcenia i przeprowadzą wspólników przez całą procedurę. Na etapie przygotowawczym zostanie ustalony sposób przekształcenia, a mianowicie czy możliwe będzie zastosowanie trybu uproszczonego, czy konieczne okaże się przeprowadzenie pełnej procedury przewidzianej przepisami prawa. Kwestie dotyczące przekształcenia reguluje m.in. rozdział 1 (art. 551-570) i 2 (art.571-574) Ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeksu spółek handlowych.
Zasadniczą różnicą między uproszczoną a pełną procedurą przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o. jest brak obowiązku sporządzenia planu przekształcenia i jego badania przez biegłego rewidenta oraz brak obowiązku formalnego zawiadamiania wspólników o zamiarze przekształcenia. Dzięki temu cały proces jest szybszy i mniej kosztowny. Głównym warunkiem zastosowania tego uproszczenia jest to, aby każdy ze wspólników miał prawo prowadzenia spraw spółki jawnej, które musi być uregulowane w umowie spółki.
Autor: Magdalena Mitera
