Podjęcie decyzji o przerwaniu studiów dla wielu młodych osób staje się jednym z najtrudniejszych etapów w ich życiu. Wiąże się z ogromnym napięciem emocjonalnym, a dodatkowo z presją rodziny i oczekiwaniami otoczenia, które traktują taki krok jako porażkę. Zjawisko, które coraz częściej opisuje się terminem „drop-out”, obejmuje szeroką grupę studentów. Z raportu Zjawisko drop-outu na polskich uczelniach wynika, że w latach 2012-2020 aż 40% rozpoczętych kierunków kończyło się odejściem. Aby ograniczyć skalę tego problemu, najpierw trzeba zrozumieć, jak funkcjonuje nasza psychika i jakie mechanizmy wpływają na podjęcie tak drastycznej decyzji.

Dlaczego młodzi ludzie rezygnują z nauki?

Porzucenie studiów nie powinno być utożsamiane z brakiem motywacji czy lenistwem, choć taki obraz wciąż funkcjonuje w świadomości społecznej. W rzeczywistości źródłem decyzji bywa splot wielu czynników, które razem tworzą poczucie bezradności i utraty sensu dalszej nauki. Lepiej rozpoznane powody rezygnacji mogą pomóc w budowaniu środowiska, gdzie student poczuje się wysłuchany, szybciej odnajdzie swoją drogę i otrzyma wsparcie, zanim zrezygnuje definitywnie.

Nasilająca się presja psychiczna

Jednym z najczęściej wskazywanych powodów rezygnacji jest pogarszający się stan psychiczny. Intensywne studia wiążą się ze stałym stresem: wymagającą nauką, częstymi egzaminami, dużą konkurencją oraz koniecznością odnalezienia się w nowym środowisku. Dla osób zmagających się z lękami czy depresją taka sytuacja staje się niezwykle trudna.

W takich okolicznościach pojawia się wypalenie akademickie. Charakteryzuje się spadkiem energii, brakiem zainteresowania nauką i utratą wiary we własne umiejętności. Student traci koncentrację, nie widzi sensu w kolejnym zadaniu, a obowiązki rosną jak góra nie do pokonania. Często prowadzi to do depresji, która odbiera zdolność nie tylko do nauki, lecz także do podstawowego funkcjonowania. Wtedy decyzja o odejściu nie wynika z chłodnej kalkulacji, ale staje się desperacką próbą odzyskania równowagi i ochrony zdrowia.

Rozczarowanie studiami i uczelnią

Częstą przyczyną drop-outu jest zderzenie marzeń z rzeczywistością. Analizy OPI PIB dowodzą, że głównym źródłem problemu bywa rozczarowanie kierunkiem oraz trudności z łączeniem pracy z nauką. Wybór studiów nierzadko opiera się na radach rodziny, chwilowej modzie albo powierzchownej wiedzy o przyszłej pracy. Po kilku miesiącach okazuje się, że zajęcia nie spełniają oczekiwań, a perspektywy zawodowe nie są zgodne z aspiracjami.

Dodatkową barierą stają się przestarzałe programy, chaos organizacyjny czy brak zajęć praktycznych. Student zaczyna mieć poczucie, że poświęca czas na coś, co nie rozwija ani nie daje satysfakcji. W takim momencie odejście może być aktem odwagi – przyznaniem się do złego wyboru i poszukiwaniem kierunku, który lepiej odpowiada zainteresowaniom i planom.

Trudności finansowe

Studia w dużym ośrodku akademickim wiążą się z ogromnymi kosztami. Studenci z mniejszych miast lub z rodzin o ograniczonych dochodach muszą zmierzyć się z wydatkami na mieszkanie, jedzenie, komunikację i materiały do nauki. Nawet stypendia i wsparcie bliskich nie zawsze wystarczają.

Wiele osób decyduje się więc na pracę, która z czasem zaczyna kolidować z zajęciami. Studia dzienne trudno pogodzić z pełnym etatem, a tryb zaoczny, mimo większej elastyczności, generuje dodatkowe opłaty. W praktyce priorytet przesuwa się z nauki na zarabianie pieniędzy, a studia spadają na dalszy plan.

Zmiana priorytetów i celów

Okres studiów to czas intensywnego kształtowania własnych przekonań. Niekiedy młoda osoba dostaje ofertę pracy, która otwiera drogę do kariery szybciej, niż zakładał wcześniejszy plan. Innym razem pojawia się pomysł na biznes lub pasja, która pochłania całkowicie. Wtedy uczelnia zaczyna być postrzegana jako przeszkoda w dalszym rozwoju.

Na decyzje wpływają także sprawy rodzinne. Choroba bliskiego, konieczność opieki albo problemy prawne mogą sprawić, że dalsze studiowanie traci sens. W takiej sytuacji rezygnacja nie jest dowodem słabości, lecz przejawem odpowiedzialności i umiejętności dostosowania planów do realnych warunków. Często osoby, które zrezygnowały, wracają na uczelnię po latach – z nową motywacją i doświadczeniem, które pozwala im patrzeć na naukę w dojrzalszy sposób.

Drop-out a młodzi rodzice – wybór czy konieczność?

Pojawienie się dziecka w czasie studiów zmienia wszystko. Codzienna opieka nad niemowlęciem wymaga pełnej uwagi i sił, a studia stają się mniej ważne. Wielu młodych rodziców nie traktuje już uczelni jako miejsca rozwoju, lecz jako dodatkowe źródło stresu. Rola studenta wiąże się z punktualnością, koncentracją i pełną dyspozycyjnością. Trudno to pogodzić z troską o dziecko, która staje się priorytetem. Nieustanna walka o czas i energię prowadzi do przeciążenia. Gdy otoczenie nie okazuje zrozumienia, rezygnacja z nauki staje się jedynym wyjściem, które pozwala odzyskać równowagę.

Rodzicielstwo na uczelni

Na polskich uczelniach coraz wyraźniej zauważa się potrzeby studentów wychowujących dzieci. Obecność maluchów w przestrzeni akademickiej przestaje być rzadkością. Nikogo już szczególnie nie dziwi mama karmiąca niemowlę w kolejce do egzaminu czy wózek dziecięcy zaparkowany przed salą wykładową. Zamiast zaskoczenia pojawia się coraz częściej uśmiech i życzliwe słowo.

Zmienia się również podejście pracowników naukowych i administracji. Efektem są nowe rozwiązania i inicjatywy. W zależności od regulaminu młodzi rodzice mogą korzystać ze stypendiów, indywidualnego toku zajęć czy urlopu dziekańskiego. Coraz częściej mówi się też o znaczeniu przyjaznej infrastruktury. Pokoje przeznaczone do karmienia czy przewijania dziecka stają się rzeczywistością w wielu kampusach. W Krakowie, Cieszynie, Łodzi i Poznaniu działają nawet żłobki i przedszkola współpracujące z uczelniami. Takie wsparcie pozwala studentom uczestniczyć w zajęciach ze spokojem, że ich dzieci są bezpieczne w pobliżu.

Dojrzałość czy ucieczka?

Myśl o przerwaniu nauki nie powinna być spychana na bok. To moment, w którym trzeba spojrzeć w głąb siebie i sprawdzić własne motywy. Pierwsze pytanie brzmi: „Czy umiem jasno wskazać przyczyny mojej decyzji?”. Odpowiedzi typu „Za trudno mi na studiach” czy „Nie odnajduję się na tym kierunku” często są tylko wierzchnią warstwą. Pod nimi kryją się długotrwały stres, problemy psychiczne albo zagubienie i brak planu na przyszłość. W takim kontekście odejście nie oznacza dojrzałej decyzji, lecz próbę ucieczki przed trudnością.

O rezygnacji można mówić w kategoriach dojrzałego wyboru, jeśli spełniasz kilka warunków:

• masz realną alternatywę: rozważasz zmianę kierunku, wybór szkoły policealnej albo rozpoczęcie pracy związanej z Twoimi nowymi planami;
• próbujesz rozwiązać problemy: konsultujesz się z wykładowcą, korzystasz z pomocy psychologa czy rozmawiasz otwarcie z bliskimi;
• sprawdzasz inne wyjścia: myślisz o urlopie dziekańskim, zmianie specjalizacji czy przeniesieniu się na inną uczelnię;
• analizujesz sytuację z dystansem: oceniasz wszystkie argumenty, nawet jeśli odczuwasz rozczarowanie lub frustrację.

Jeśli jednak zauważasz, że decyzja wynika z nagłego impulsu, warto poczekać. Spontaniczna ucieczka rzadko daje satysfakcję.

Jak zmniejszyć liczbę rezygnacji ze studiów?

Ograniczenie skali zjawiska wymaga współdziałania studentów i uczelni. Dopiero wtedy tworzy się przestrzeń, w której łatwiej poradzić sobie z kryzysami.

Co może zrobić student?

Najważniejsze jest dobre przygotowanie jeszcze przed rekrutacją. Sama nazwa kierunku czy jego popularność nie wystarczą. Warto zajrzeć do programu, sprawdzić przedmioty w kolejnych semestrach i dowiedzieć się od starszych roczników, jak naprawdę wygląda nauka.

Trzeba pamiętać, że studia są etapem, a nie celem samym w sobie. Nie każdy przedmiot okaże się fascynujący, ale nawet te mniej atrakcyjne mogą dać cenne umiejętności. Przykładem może być student marzący o pracy przy wydarzeniach kulturalnych. Z początku może nie lubić zajęć z logistyki, a potem właśnie dzięki nim sprawniej zorganizuje koncert czy poradzi sobie z budżetem. Pomocne są również , które pokazują, jak wiedza zdobywana na uczelni łączy się z wymaganiami rynku pracy.

Co powinna oferować uczelnia?

Instytucja akademicka może aktywnie przeciwdziałać rezygnacjom. Dni otwarte, próbne wykłady czy zajęcia dla kandydatów pozwalają wcześnie sprawdzić realia nauki. Równie istotna jest przejrzysta komunikacja – trzeba mówić nie tylko o atutach, ale i o wyzwaniach czy problemach.

Ogromne znaczenie ma system wsparcia. Dostęp do psychologa, szybkie decyzje o stypendiach, dobre doradztwo zawodowe i otwartość wykładowców sprawiają, że student nie zostaje sam ze swoimi obawami. Dzięki temu może szukać pomocy zanim uzna, że jedynym rozwiązaniem jest odejście.

Podsumowanie

Dyplom nadal uchodzi za przepustkę do lepszej przyszłości, dlatego rezygnacja z nauki jest dla wielu osób wyjątkowo bolesna. Bywa jednak, że decyzja zapada zbyt szybko – w chwilowym kryzysie lub pod wpływem zmęczenia. Czasami jednak oznacza odwagę i lepsze poznanie siebie.

Największym wyzwaniem nie jest samo pytanie „zostać czy odejść”, lecz zrozumienie, co naprawdę liczy się w danym momencie życia. Dorosłość nie polega na uporczywym dążeniu do końca niezależnie od ceny. Dojrzałość objawia się także w umiejętności zatrzymania się, zmiany kierunku i wyboru takiej drogi, która odpowiada Twoim realnym potrzebom, a nie oczekiwaniom innych.

Źródła:

• Vexpi
• Zjawisko drop-outu na polskich uczelniach - RAD-on: RAPORTY, ANALIZY, DANE
• Kto i dlaczego porzuca studia? – Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy
• Zdrowie psychiczne w środowisku akademickim – raport, wyzwania i rekomendacje - Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego - Portal pl
• Co zrobić, aby uzyskali dyplom? Uczelnie zawalczą o studentów - Narodowe Centrum Badań i Rozwoju - Portal pl

Artykuł przygotowany we współpracy z partnerem serwisu.

Autor: Joanna Ważny